Kasaysayan ng Mundo: Isang Pagbabalik - Tanaw

Pinagmulan ng Daigdig

2009-01-01T20:32:00.000-08:00

PINAGMULAN NG DAIGDIG

AYON SA BIBLIYA

Origin Belief

Mga paniniwala at salaysay ukol sa pinagmulan ng kalawakan, ng ating daigdig, ng buhay at maging ng sangkatauhan ayon sa relihyon.
Maliban sa relihiyon, maari rin mangaling ang mga paliwanag sa pinagmulan sa mga pagsusuri ng siyentipiko at mga pagmumunimuning metapisikal

Creationism

isang sistema ng paniniwala na ang lahat ng mga bagay at materyak sa kalawakan ay nilikha ng isang diyos o ng isa o higit pang makapangyarihan at matalinong nilalang mula sa kalawakan
pamamaraang kahima-himala (supernatural), makadiyos (theistic), o maalamat (mythological)
Genesis (Jew), o sa Qur'an (Muslim)

Ayon sa Bibliya

nilikha ng Diyos na si Yahweh ang mundo sa loob ng 6 na magkakasunod na araw 1000 taon na ang nakalilipas

Unang Araw:
Liwanag

Ikalawang Araw:
Langit at Lupa

Ikatlong Araw:
Bagay sa Kalawakan, butuin, buwan, atbp
Ikaapat na Araw:
Mga Halaman at Puno

Ikalimang Araw:
Mga Hayop

Ikaanim na Araw:
Tao

AYON SA MGA ALAMAT/ MITO

Creation Myth

paniniwala at salaysay ukol sa pinagmulan ng mga bagay-bagay alinsunod sa kultura ng isang grupo ng tao
Ang katagang ito ay hindi angkop at nakapagpapababa ng tingin sa mga kuwentong pinaniniwalaan ng karamihan dahil sa katagang mito o myth (hindi kapani-paniwala at hindi makatotohanan).

MGA PAG-AARAL UKOL SA PAGLIKHA AT KAGANAPAN SA DAIGDIG

1650

James Ussher
ang arsobispong Angelican ng Armagh sa Ireland na nagpahayag na ang paglikha ay naganap noong 4004 B.C.E. Ito ay batay sa kanyang pagtutuos ng numerolohiya sa lumang tipan (Old Testament) ng bibliya.
John Lightfoot
ang master ng St. Catherine’s Cllege sa Cambridge, England. Ayon sa kanya ang araw ng paglikha ay naganap noong ikasiyam ng umaga ng Oktubre 23.
Ussher - Lightfoot - ang daigdig ay nasa 6,000 taon pa lang

1800

Diluvial Theory - ang mga fossils ay walang iba kundi ang mga labi ng hayop na namatay sa The Great Flood
Catastrophe Theory - serye ng mga kalamidad na lumipol sa populasyon ng mga hayop at halaman sa daigdig, kaya't nagkaroon ng 27 paglikha; ayon kay George Cuvier

AYON SA AGHAM

MGA TEORYA TUNGKOL SA PINAGMULAN NG DAIGDIG

Ang Nebular Theory

Immanuel Kant (1755) at Pierre-Simon Laplace (1796)

a. isang napakalaking ulap ng mga gas sa kalawakan
b. patuloy na umiikot dahil sa gravity
c. nagsama-sama ang mga gas at dust para maging planeta

Nebula (ulap) - Solar System kasama ang Earth
Gas + Dust
nagpapaikot-ikot ang nebula
bumagal at lumamig

Planetisimal Theory

Planetisimal - asteroid sa pagitan ng Mars at Jupiter
Thomas Chamberlain at Forest Maulton, binago ni Harold Jeffreys

nagbanggaan ang dalawang malaking bituin
ang mga tipak ay tumilansik at nagpaikot-ikot sa kalawakan (mga gas)
tumigas , nabuo at naging planeta (condensation)

Big Bang Theory

Georges Lemaitre at Carl Wilhelm Wirtz
pinagmulan ng kalawakan (universe)

isang napakasiksik at napakainit na kalagayan (14 B years ago)
lahat ng galaxy - nakapatong sa isang punto
sumabog ang punto - kumalat at lumayo

Expanding Universe - Edwin Hubble

Pag-aaral sa Heograpiya ng Daigdig

2009-01-01T20:30:00.000-08:00

PAG-AARAL SA HEOGRAPIYA NG DAIGDIG

Katuturan ng Heograpiya

pag-aaral sa pisikal na anyo ng daigdig
Griyego "geos" at "graphia" (deskripsyon ng mundo)

Mga Tinatalakay sa Heograpiya

anyong lupa
anyong tubig
likas at pampulitikang pagkakahati ng mga lupain
klima
produkto/ yamang likas
interaksyon ng tao

Tuon/ Tema

lokasyon
kalagayang pisikal
ugnayang tao-kapaligiran
paggalaw ng tao
rehiyon ng daigdig

ANG CONTINENTAL DRIFT THEORY

Continental Drift Theory

paggalaw/ pagkakaanod ng mga kontinente
Alfred Wegener
and mga kalupaan ay patuloy na gumagalaw

225 Million Years Ago
Pangaea (lupa)
Panthalassa (tubig)

135 Million Years Ago
Laurasia
Gondwanaland

65 Million Years Ago
N. America, Eurasia, Australia S. America, Antarctica, Africa

Present
7 Kontinente

ANG MGA KONTINENTE NG MUNDO

Asia

Africa

North America

South America

Antarctica

Europe

Australia at Oceania

MGA ANYONG LUPA AT ANYONG TUBIG NG MUNDO

Buksan ang mga powerpoint at idownload sa slideshare:

Landforms

View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: landforms)

Bodies Of Water

View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: education)

2.2 - Bodies of Water

View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: geography oceans)

Mga Kontinente

View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: continents)

Mga Isyung Pangkapaligiran sa Daigdig

2009-01-01T20:28:00.000-08:00

MGA ISYUNG PANGKAPALIGIRAN NG DAIGDIG

CLIMATE CHANGE

Lahat ng pangmatagalang pagbabago sa average weather ng isang lugar o ng mundo. Ang average weather ay maaaring binubuo ng average temperature, precipitation at wind patterns.
Mga pagbabago sa normal na estado ng atmospera na tumatagal ng dekada hanggang milyong taon

Mga Salik sa Pagkakaroon ng Climate Change

Salik na Pangklima

Glaciation – pagkakaroon ng mga glaciers, mga sensitibong tagasukat ng climate change; bigla-biglang lalamig, at iinit naman sa mga susunod na panahon
Ocean Variability – interaksyon ng dagat at atmospera
Memory of Climate – sanga-sanga ang mga epekto

Salik na Hindi Pangklima

Pagkakaroon ng Greenhouse Effect dulot ng mga Greenhouse gases
Plate Tectonics – sa mahabang panahon, binabago nito ang posisyon at hugis ng mga kontinente, karagatan, at nakagagawa o sumisira ng mga kabundukan na maaaring magbago ng klima
Solar Variation – 99% ng enerhiyang init ay nanggagaling sa araw, na siyang nagtatakda ng init ng mundo at klima na maaaring mabuo rito
Orbital Variation – ang pagbabago sa orbit ng mundo ay maaaring magdulot rin ng solar variation
Volcanism – ang pagsabog ng mga bulkan ay nakakaepekto rin sa pagbabago ng klima, lalo na ang mga malalakas na pagsabog

Anthropogenic o Gawa ng Tao

Fossil Fuels – ang pagsusunog ng fossil fuels bilang mapagkukuhanan ng enerhiya ay nakakadagdag sa dami ng Carbon Dioxide sa atmospera, isang greenhouse gas
Aerosols – nakadudulot ito ng mga paglamig sa atmospera
Cement Manufacture – nakakadagdag rin sa Carbon Dioxide sa atmospera
Land Use – ang mga irigasyon, ang deforestation at agrikultura ay nakapagpapabago ng kapaligiran, kaya’t naaapektuhan rin ang klima

Global Warming

Ang pagtaas ng average temperature sa atmospera at karagatan ng mundo simula noong ika-20 siglo
Dahil sa pagtaas ng konsentrasyon ng Greenhouse gases sa atmospera
Nagdudulot ito ng pagtaas ng lebel ng mga karagatan at pagbabago sa laki at pattern ng precipitation, at paglaki ng mga disyerto
Nagdudulot din ito ng mga sukdulang panahon, pagbabago sa ani, pagbabago ng mga rutang pangkalakalan, pagkalusaw ng mga glacier, extinction ng mga nilalang at pagdami ng mga nagdadala ng sakit

Greenhouse Effect

Pagbabago sa balance ng temperature ng mundo sa pagkakaroon ng atmospera na binubuo ng mga gas na humihigop at naglalabas ng infrared radiation
Ang mga gas na ito ay nagpapainit sa atmospera sa pamamagitan ng paghigop ng thermal infrared radiation galling sa mukha ng daigdig, sa atmospera at sa mga ulap
Ito naman ay muling ibinabalik sa lahat ng direksyon, kaya’t nakukulong ang init sa atmospera

DESERTIFICATION

Degredasyon ng lupa sa mga arid (tuyo) at dry sub-humid na lugar, dulot ng mga tao at sa impluwensya ng pagbabago sa klima
Nababago nito ang biodiversity at nawawalan ng taba ang lupa para sa pagtatanim

DEFORESTATION

Ang pagbabago sa mga kagubatan tungo sa mga non-forested land, para gamitin sa pagpapastol, urbanisasyon, pangangahoy at maaring magresuta sa mga lupaing arid at wasteland
Bunsod ng pagtatanggal ng mga puno ng mas malaking bilang kaysa sa pagtatanim, na nakapagpapababa sa kalidad ng habitat at biodiversity, mga kahoy, at maging ng buhay

Mga Sanhi

Pagbabago sa klima
Apoy (wildfire)
Hurricanes
Acid Rain
Kagagawan ng tao (polusyon, ilegal na pangangahoy)

OZONE DEPLETION

Naglalarawan sa mabagal at matatag na pagbaba, 4%, ng total volume ng ozone sa atmospera; at sa pagkakaroon ng ozone hole sa mga polo
Nagaganap kapag sinisira ng chlorine at bromine mula sa chlorofluorocarbon ang ozone
Ozone Layer – ang nagsisilbing panangga ng mundo sa mapaminsalang Ultra Violet Rays (UV) sa atmospera
Ito ay nagdudulot ng skin cancer, pinsala sa halaman, at pagbaba ng populasyon ng mga plankton sa karagatan

POLLUTION

Paglalagay ng mga contaminants sa kapaligiran (lupa, hangin, tubig) na nagdudulot ng pagkarupok, karamdaman, sakit at hirap sa mga sistemang pisikal o mga nilalang na nabubuhay sa kapaligirang iyon

Uri ng Polusyon

Polusyon sa Hangin

Pagkakaroon ng mga kemikal, particulate matter, o biyolohikal na materyal na nagdudulot ng kapansanan sa mga nilalang, pinasala sa kapaligiran sa ating atmospera

Polusyon sa Tubig

Kontaminasyon ng tubig gaya ng mga lawa, ilog, dagat at groundwater dulot ng kagagawan ng mga tao, at pumipinsala sa mga organismo at halamang nabubuhay at gumagamit ng tubig

Polusyon sa Lupa

Degradasyon ng lupa dulot ng kagagawan ng tao at maling paggamit ng lupa, gaya ng pagtatapon ng mga urban at industrial na waste, pang-aabuso sa mga mineral, at maling paggamit ng lupa sa agrikultura, maging ang urbanisasyon at industriyalisasyon

Pre-historikong Panahon ng Kasaysayan

2009-01-01T20:27:00.000-08:00

PRE-HISTORIKONG PANAHON NG KASAYSAYAN

MGA TEORYA TUNGKOL SA PINAGMULAN NG TAO

Natural selection = isang proseso kung saan nagtataglay ng katangian ang isang individual na ito ay nabubuhay at dumarami.
Ebolusyon = isang teoryang tumutukoy sa lahat ng uri ng nilalang ay nagmula sa iisang ugat o ninuno.
Raelism = iisang samahan na pinaniniwalaang ang pasimula ng buhay ay nagmula sa mga nilalang na mula sa ibang lugar.
Panspermia = na ang buhay ng mundo ay dala ng isang bulalakaw, mikrobyo at baktirya.
Mutation = permanenteng pagbabago at panloob na pagbabago.

TAON	SPECIES
4 mil. - 2 mil. BP	Hominid
2.5 mbp - 1.5 mbp	Homo habilis
1.6 mil. – 200,000 taon	Homo erctus
900,000 – 60,000	Java man
500,000 – 300,000	Peking man
200,000 – 100,00	Homo sapiens
150,000 – 32,000	Neanderthal man
45,000 – 15,000	Cro-magnon

Pinagmulan ng Tao Ayon sa Agham

Ebolusyon
Ape ==> Tao

1832 - 1836 HMS Beagle Expedition

South America

Galapagos Island

Dito niya natagpuan ang mga fossils, mga halaman, hayop at bato

Dito nabuo ang ebolusyon ng mga species

Nag karoon ng pagbabago sa pisikal na katangian ng isang species o grupo ng mga species dahil sa ibat ibang salik tulad ng kapligiran, adaptaion, mutation at panahon

Adaptation

Theory of AQUIRED CHARACTERISTICS
Pagbabago ng isang nilalang base sa estado ng kapaligiran.
PAG-AANGKOP= pag-akma ng tao sa bahaging kanyang tinitirhan na maaring mapagpabago ng kaunti sa pisikal na anyo

Main Types ng Adaptation

Color
Behavior
Function
Structural

Ito ay nagaganap ng matagal na panahon
Makiayon sa klima at topograpiya
Ang mga halaman at hayop na hindi kayang makiayon sa kapaligiran ay mamamatay at maglalaho.

Mutation

Panloob na pagbabago
Permanenteng pagbabago ng katangiang mana ng iasang species sa kanyang magulang
Nagaganap kapag nagkakaroon ng pagkakamali ng DNA.
Nagbabago ang katangian ng anak
Nababago ang itsura ng panahon ng replikasyon
Ang pakikiayon ng mga species sa kapaligiran ay isa sa maaaring magdudulot ng mutation.

Natural Selection

dulot ng kapaligiran
On the Origin of Species by Means of Natural Selection ni Charles Darwin (1859)
ang may pinaka-angkop na katangian ay nabubuhay, at ang walang kaaya-ayang katangian ay namamatay
likas na pagpili ng nilalang na mabubuhay

Survival of the Fittest

nagkakaroon ng kompetisyon ang mga nilalang
tautology
pakikipaglaban para mabuhay
Herbert Spencer (Principles of Biology, 1864)

ANG EBOLUSYON NG TAO

Ebolusyon

Isang mahabang proseso.
Ang teoryang ito ay nagsasaad ng buhay sa daigdig na nagmula sa isang simpleng selyula.
Ang lahat ng uri ng mga nilalang ngayon ay nagmula sa iisang ugat o ninuno.
Pag-unlad ng mga species mula sa kinagisnang kaanyuan patungo sa kasalukuyang estado

Hominid

Homo Habilis

Homo Erectus

Java Man

Peking Man

Homo Sapiens

Neanderthal Man

Cro-Magnon Man
Tabon Man

EBOLUSYONG KULTURAL NG TAO

Mga Yugto sa Pag-aaral ng Kasaysayan
Pre-Historiko

Mula 1,000,000 B.C.E – 5000 B.C.E.
Bago natutong magtala ng kasaysayan ng tao

Historiko

mula 5000 B.C.E. hanggang sa kasalukuyan

a.) Ancient/ Matandang panahon

mula 5000 B.C.E – 500 A.D.

b.) Medieval/ Gitnang panahon

mula 500 A.D. – 1, 500 A.D.

c.) Modern/ Kasaluyang panahon

1, 500 A.D. – to the present

Time Chart of the Earth and Its People

Pre-Historic Man

Java man ang peking man = 1,000,000 yrs. ago
Neanderthal man = 50,000 – 100,000 yrs. Ago
Cro – magnon = 20, 000 yrs. ago

World's Ages

Palaeolithic (Old Stone Age) = 50,000 – 100,000 to 10,000 yrs. Ago
Neolithic (New Stone Age) = 10,000 yrs. Ago
Metals = 6,000 yrs. ago

Ang Pag-usbong ng Kabihasnan sa Mundo

2009-01-01T20:24:00.000-08:00

ANG PAG-USBONG NG KABIHASNAN SA MUNDO

Katuturan ng Kabihasnan

nagmula sa salitang "civis" o "civitas" (lungsod)
mataas na lebel ng pamumuhau
KALINANGAN/ SIBILISASYON
maunlad na pamumuhay

Mga Salik ng Pagkakaroon ng Kabihasnan

organisadong pamahalaan
sining/ panitikan
relihyon/ pagsamba
kalakalan
teknolohiya
edukasyon (agham at matematika)
sistema ng pagsulat
Ekonomiya
istruktura
antas o uri ng tao sa lipunan

ANG KABIHASNANG MESOPOTAMIA

Matatagpuan ito sa rehyon ng Fertile Crescent
Ang salitang Mesopotamia ay nagmula sa mga salitang Greek na meso na ang ibig sabihin ay “pagitan” at potamos o “ilog”.
Nangngahulugang lupain sa dalawang ilog. Dalawang ilog ang dumadaloy rito: ang mga Ilog Tigris at Euphrates na parehong nagmula sa kabundukan ng Armenia at tumatagos sa Golpo ng Persia.
Ang Ilog Tigris at Euphrates ay nagiiwan ng matabang lupa na ginagamit naman sa pagsasaka. At nagsisilbi din silang daanan ng mga kalakal na patungong Golpo mula sa dagat Mediterranean.
Sa Mesopotamia nahubog ang apat na kabihasnan: ang Sumer, Babylonia, Akkad, at Assyria

Ang Mga Sumerians
3000 - 2340 B.C.E.

Ang Katimugang Mesopotamia ay tinawag na Sumer. Ang mga pamayanang malapit sa ilog ay bumuo ng 12lungsod-estado na pinamumunuan ng isng lugal o hari.
Matatagpuan sa bawat lungsod estado ang mga templong tinatawag na ziggurat.
Ito ay nagsisilbing tahanan at templo ng patron o diyos ng isang lungsod. Ito ay sagradong lugar kung kaya’t tanging mga pari lamang ang maaring pumasok dito.

Ang mga diyos nila ay anthropomorphic o may katingaan at kaugaliaang pangtao.
Ang mga kaganapan sa Sumerian ay nagagawang itala sa pamamagitan ng kanilang sistema pagsulat. Ito ay tinatawag na cuneiform na nag ibig sabihin ay hugis-sinsel o wedge-shaped.

Ang mga Sumerian ay nagsulat sa clay table o mga basing luwad na lapida gamit ang stylus.

Ang mga Sumerian ay may sasakyang pandigma na tinatawag na chariot.

Nalikha rin ng mga Sumerian ang gulong at araro.
Ang ilan sa mga tinatanim ng mga Sumerian ay barley,chickpeas,lentils,millet,wheat,dates,lettuce,leeks, singkamas, mustasa, sibuyas at bawang.

Ang mga Akkadians
2340 - 2100 B.C.E.

Pagbagsak:

Ang mga lungsod sa katimugan ay nagsimula muling isulong ang kanilang pagiging malaya.
Pangunahin sa mga lungsod na ito ay ang Ur sa ilalim ni Ur Nammu, ang lungsod nba ito ay naging kabisera ng isang imperyo na kumalaban sa Akkadian.
2100 B.C.E.- panandaliang nabawi ng Ur ang kapangyarihan nito at pinamunuan ang Sumer at Akkad, at nagpatayo rin ng ziggurat si Ur Nammu sa Ur.
Sa ilalim ng pamumuno ng apo ni Ur Nammu na si Ibbi-Su ang Ur ay bumagsak sa pagdating ng mga Amorite at Hurrian sa Mesopotamia.

Ang mga Babylonians
1792 - 1595 B.C.E.

Ang lungsod ng Babylon ay nagsimulang lumakas na humantong sa pagsakop ng Mesopotamia at paghahari ni Hammurabi mula 1792 hanggang 1750 B.C.E.
Ang Babylon ang naging kabisera ng Imperyong Babylonia.

Hammurabi's Code

Ang katipunan ng nga batas ni Hammurabi, na mas kilala bilang Code of Hammurabi o Batas ni Hammurabi, ay isa sa pinakamahalagang ambag ng mga sinaunang tao sa kabihasnan.
1595 B.C.E- sinalakay ng mga Hittite mula sa Anatolia ang Babylon. Matagumpay sila at nakuha nila ang estatwa ni Marduk, ang patron ng Babylon.
Pinaniniwalaang ang mga Kassite na naghari sa Babylon at ang kaharian ng Hurrian sa Mittani sa hilaga ang namayani sa Mesopotamia.
Ang mga Kassite at Hurrian ay mula sa mga tala ng New Kingdom sa Egypt at Hittite sa kanluran.
Ang mga Hittite ay orihinal na nagmula sa hilagang-silangang bahagi ng Black Sea.

Ang mga Assyrians
1813 - 605 B.C.E.

Ang Assyria ay matatagpuan sa bulubunduking rehiyong nasa hilaga ng Babylonia
Ang rehiyong ito ay nagmula sa sa Tigris at umaabot hanggang sa mataas na kabundukan ng Armenia.
Shamshi-Addad I (1813B.C.E.-1781B.C.E.)- napasakamay niya ang Ashur ang unang kabisera ng Assyria.

==> Ng pumanaw si Shamshi-Addad I

·Nagsimulang bumagsak ang imperyo .

·Ang hilagang bahagi ng Ashur ay naging bukas sa pananalakay.

1120 B.C.E - Tigalath-Pileser I kinilala siyang pinakamahusay na hari sa Assyria, ay nagawang supilin ng mga Hittite at maabot baybayin ng Mediterranean. Siya ang tinuturing na tagapagtatag ng imperyong Assyrian.
Ashurnasirpal II- isa siya sa mahalagang pinuno ng Assyria na nagpadala ng mga ekspidisyong militar pakanluran upang mapasakamay amg mahahalaganh rutang pangkalakalan at makatanggap ng tribo mula sa mahihinang estado.
745 B.C.E – napasakamy ni Tiglath- Pileser III ang kapangyarihan at isinailalalim ang iba pang mga estado sa isang imperyo.
Pinalawig pa ng mga haring Assyrian ang imperyo na umabot mula sa Iran hanggang Egypt. Kabilang dito ang haring sina Sennacherib at Essarhaddon .

· Sa pagkamatay ni Essarhaddon noong 668 B,C.E

· Siya ay hinalilihan ng kanyang anak na si Ashurbanipal na kinakitaan din ng maayos na pamamahala.

Ang mga Chaldeans
612 - 539 B.C.E.

Ang Chaldean ay mtatagpuan sa katimugang bahagi ng Babylonia at kanang pampang ng Euphrates River.
612 B.C.E- Panibagong imperyo ng Babylonia ang tinatag at pinamunuan ito ng isang hari mula sa Chaldean si Nabopolassar (612 .BC.E – 605 B.C.E)
625 B.C.E – Pinamunuan niya ang isang pag-aalsa laban sa imperyo ng Assyrian na siyang kumontrol sa Babylon sa loob ng halos dalawang siglo.
627 B.C.E- dalawangpung taon matapos ang pagkamatay ni Ashurbanipal , ang Assyria ay muling nasadlak sa tunggalian at pagkawasak.
614 B.C.E. – isang hukbo sa ilalim ni Cyaxares ng Medes ang sumalakay sa lupain ng Assyria at winasak ang lungsod ng Ashur
621 B.C.E. – Nasakop ng magkatuwang pwersa ni Cyaxares at Nobopolassar, ang hari ng Babylon, ang lungsod ng Niniveh.
609 B.C.E. –tuluyang pinuksa ang natitirang hukbo ng Assyrian sa ilalim ni Nebuchadnezzar II anak ni Nobopolassar.
610 B.C.E. – 605 B.C.E. – Nakipagtunggali si Nobopolassar sa Egypt.
Sa ilalim ng pamumuno ni Nebuchadnezzar II, natamo ng babylonia ang rurok ng kadakilaan. Ang Babylon ay naging isa sa mga pinakamahalagang lungsod sa buong daidig sa kanyang panahon.
Hanging Garden of Babylon ipinagwa ni Nebuchadnezzar II para sa kanyang asawa, kinikilala ng mga Grek bilang isa sa Seven Wonders of the Ancient World.

PAGBAGSAK: Ang 60 taong pamamayani ng Babylonia ay muling nasadlak sa panganib sa panahon ni Nabonidus nang masaksihan ng Mesopotamia ang pag-usbong ng panibagong kapangyarihan mula sa silangan, ang mga Persian.
539 B.C.E.- ang hukbo ni Cyrus the Great ng Persia ay nilusob ang Babylon.
Napasailalim sa kanyang kapangyarihan ang lungsod, kabilang na ang buong imperyo. Ang Mesopotamia ay tuluyang naging bahagi ng mas malawak na imperyo ng mga Persian na umabot sa Egypt Hanggang India. Sa pagusbong ng sibilisasyong Greek at ang pagbagsak ng imperyo ng Persia sa mga kamay ng hari ng Macedonia na si Alexander the Great.

ANG KABIHASNANG PERSIA

Ang mga Persian ay nagatatag ng isang malawak na imperyo at tinwag nila itong Imperong Achaemenid.
Nagsimulang manakop nagmga Persian sa panahon ni Cyrus the Great (559 B.C.E. – 530 B.C.E.) at napasailalaim sa kanila ang Medes at Chaldean sa Mesopotamia at Asia Minor (Turkey)
Darius the Great (521 B.C.E.-486 B.C.E.), - umabot ang sakop ng imperyo hanggang India.
Hinati ang mga imperyo sa mga lalawigan o satrapy at pinamahalaan ng gobernador o satrap.
Royal Road – may habang 1,200 milya mula Surdis hanggang Susa. Dito ngalalakbay ang mga mangangalakal, opisyal at mensahero.
Zoroastrianism – relihiyon ng Persia na lalong nagpatanyag sa kanila. Ipinangaral ni Zarathustra o Zoroaster. Isa itong paniniwala ukol sa labanan ng mabuti at masama at pananagumpay ni Ahura Mazda, ang diyos ng kabutihan.

ANG KABIHASNANG TSINO

Heograpiya

Ang kabihasnan sa China ay umusbong sa tabing-ilog, malapit sa Yellow River o Huang Ho at Yangtze River.

Mga Dinastiya sa Tsina

Mga Kontribusyon at Pamana

Astronomong Tsino
Kalendaryo batay sa paglitaw ng araw at buwan
Sulatan ng taon batay sa pag-ikot sa mundo
Halaman bilang paggamot sa tao
Kompas na patnubay ng barko sa dagat
Masining na kasangkapang yari sa tanso
Sistemang decimal
Panghuhula at pakikipag-usap sa mga espiritu
Tatlong uri ng pagsulat

ANG KABIHASNANG INDUS

Heograpiya

Ang lambak ilog Indus at Ganges ay makikita sa Timog Asya.
Ito ay binabantayan ng matatayog na kabundukan sa Hilaga.
Ang kabundukan ng Himalayas at ng Hindu Kush ay may ilang landas sa ilang kabundukan nito,tulad ng Khyber Pass.

Khyber Pass - Nagsisilbing lagusan ng mga mandarayuhan mula sa Kanluran at Gitnang Asya.

Lupaing Indus

Ang lupain ng Indus ay di hamak na mas malawak kaysa sa sinaunang Egypt at Mesopotamia
Sakop nito ang malaking bahagi ng Hilagang Kanluran ng dating Indiaat ang lupain kung saan matatagpuan ang Pakistan sa kasalukuyan.

Ilog Indus

Ang tubig ng ilog ay nagmumula sa malayelong kabundukan ng Himalayas sa Katimugang Tibet.
Ito ay may hababng 1,000 milya na bumabagtas sa Kashmir patungong kapatagan ng Pakistan.
Ang pag-apaw ng ilog ang nagsisilbing pataba sa lupa na nagbibigay daan para malinang ang lupain.
Ito ay nagaganap sa pagitan ng Hunyo at Setyembre.
Sa kasalukuyan ang India ay isa lamang bansa sa Timog Asya.

Kabihasnang Harrapa
2700 - 1500 B.C.E.

Ang kabihasnang Harappa na natuklasan sa lambak Indus ay tinatayang umusbong noong 2700 B.C.E.
Ang Harappa ay matatagpuann sa kasalukuyang Punjab na bahagi ng Pakistan.

Sa kabilang dako ang Mohenjo-Daro ay nasa katimugang bahagi ng daluyan ng Indus River.

Lungsod

Ang bawat lungsod ay may sukat na halos isang milya kwadrado at may tinatayang halos 40,000 katao.
Malalapad at planado ang mga kalsada.
Hugis-parisukat ang mga gusali
Ang mga kabahayan ay may malalawak na espasyo,at ang ilan ay may ikalawang palapag
Ang pagkakaroon ng mga palikuran ay itinuturing na kauna-unahang paggamit ng sitemang alkantarilya o sewer system sa kasaysayan

Pamahalaan

Walang tala ng mga pangalan ng hari o reyna o namahala rito.Wala ring impormasyong naitala tungkol sa kabuhayan dito kung sila ba ay napopondohan sa pamamagitan ng pagbubuwis.

Dibisyon sa Lipunan

Ang lipunang Harappan ay kinakitaan ng malinaw na pagpangkat-pangkat ng mga tao.
Ang ganitong dibisyon sa lipunan sa lipunan ay nanatilisa India hanggang sa kontemporaryong panahon.

Uri ng Lipunan

Slide 16 l

Masasabing may hirarkiya ng uri ng lipunan ang Kabihasang Indus.
Ang mga nakatira sa mataas na moog ay masasabing naghaharing uri
Kabilang sa kanila ang paring-hari, mga opisyal ng lungsod at eksperto.
Sa mababang moog nakatira ang mga mabababang uri ang mga mangangalakal, artisano at magsasaka.
Ang mga magsasakaang gumagawa ng dike at kanal para sa irigasyon sa pananim.

Sistemang Caste

CASTE-hango sa salitang Casta na nangangahulugang “angkan”.

Ekonomiya

Tulad sa Sumer, kulang sa likas na yaman ang Indus, walang ,metal, kahoy o semi-precious stone sa kapaligiran nito.
Ilan sa kanilang mga pananim ay:

==> trigo-barley

==>melon-datte

==>bulak

Ang sistema ng irigasyon ng lupa ay mahalaga sa mga magsasaka.

Mayroon din silang sistemang pamantayan para sa mga timbang at at sukat ng butil at ginto.
Nag aalaga rin sila ng elepante,tupa at kambing.
Ang bulak ay hinahabi para maging tela.
Gumagawa ang mga artisano ng mga palayok at alahas na gawa sa ivory,ginto at shell.

Nakipagkalakalan ang mga ito sa baybayin ng Arabian Sea at Persian Gulf hanggang sa mga lungsod ng Sumer lulan nito ang mga ss: perlas, tanso, ivory, tela, butil
Mga produktong pankalakal pearl gem,kasangkapang tanso at isang ivory reliquary.

Relihyon

Sumasamba ang mga Dravidian sa mga Diyos na sumisimbolo sa kalikasan
Ang mga eksperto ay walang nahukay na malalaking templo sa halip ay mga estatwang hugis hayop at tao.
Isa sa mga sinasamba nilang hayop ay ang BULL.

Pamana at Ambag sa Daigdig

Urban planning o pagplaplanong lungsod. (Grid Pattern)
SEWERAGE SYSTEM
DRAINAGE SYSTEM
PAGPAPATAYA AT PAGSUSUKAT NG HABA,BIGAT AT ORAS
Mayroon ding kaalaman ang mga taga indus sa panggamot at pagbubunot ng ngipin.

VEDAS (sanskrit”knowledge”)-naglalaman ng mga pangyayari sa panahon sa panahon ng unang milenyong pangyayari sa panahon ng unang milenyong paghahari ng mga Aryan sa Hilaga at India.
Dinala nila sa mga rehiyong ito ang wikang tinatawag ngayong Indo-European.
Ang wikang dinala nila sa India ay tinawag na SANSKRIT
SANSKRIT-ang wikang klasikal ng panitikang Indian.

MAHABHARATA-the Great Story of Bharata.

RAMAYANA= Rama’s way
BHAGAVAD GITA =itinuturing na pinakadakilang tulang pilosopikal sa daigdig.
PANCHATANTRA=maaaring isinulat sa pagitan ng 1500B.C.E. at 500B.C.E.
ARTHASHASTRA=isinulat ni Kautilya sa aspetong pamamahala.Ito ang kauna-unahang akda hingil sa pamahalaan at ekonomiya.
AYURVEDA= “agham ng buhay”
SURGERY
AMPUTATION
CS(CAESARIAN SECTION)
CRANIAL SURGERY
PI
KONSEPTO NG ZERO
ARKITEKTURA

× BORUBUDUR, INDONESIA

× BODDHISATTVAS BAMIYAN

× KHAJURAHO

× TAJ MAHAL, INDIA

ANG KABIHASNANG EGYPT

Heograpiya

Panahong Neolitiko

Pamahalaan

Uri ng Tao sa Lipunan

Sinaunang Kasaysayan

Lumang Kaharian
Panahon ng mga Pyramids

Gitnang Kaharian
Pinamunuan ng 14 Pharaoh

Bagong Kaharian
Empire Age
Pinakadakilang Panahon

Pagbagsak ng Egypt

ANG KABIHASNANG MESO-AMERICA

Kabihasnang Maya

Kabihasnang Inca

Kabihasnang Aztec

Kabihasnang Olmec

Pamana ng Kabihasnang Meso-America

Indus

View SlideShare presentation or Upload your own.

Egypt

View SlideShare presentation or Upload your own.